بصائر الدرجات كه از همان عصر تأليف مورد انتقاد ناقدان قرار گرفت و از ميان شاگردان بسيار او ، فقط محمد بن يحيى العطار القمى حاضر شد به روايت اين كتاب بپردازد ، سعد بن عبداللَّه اشعرى هم قسمتى از احاديث بصائر الدرجات را گلچين كرد و به نام منتخبات بصائر روايت كرد . شيخ صدوق به پيروى استادش ابن الوليد - نقاد قميان - از روايت اين كتاب ابا ورزيد و حتى كتاب منتخبات را هم كه حاضر شد روايت كند در نسخهء خود ، روى احاديث جعلى آن علامت نهاد تا بتواند در فهرست روايات خود به استثناى آنها بپردازد . مؤلف صحيح الكافى اين نسخهء موجود معروف را همان نسخهء منتخبات مىداند كه در حال حاضر ، صحيح و مجعول آن در هم آميخته است و قابل روايت نيست « 1 » نه كتاب بصائر الدرجات صفار ، كه بيش از منتخبات آن مورد نقد ناقدان بوده است . اگر ما نسخهء موجودى را كه اينك همگان روايت مىكنند و مرحوم مجلسى هم تمام احاديث آن را در كتاب بحار الأنوار خود درج كرده است ، همان نسخهء بصائر الدرجات صفار بدانيم ، بايد اعتراف كنيم كه نسخه‌هاى آن متواتر نبوده است زيرا نسخه‌هاى خطى موجود اختلافات فاحشى دارند . صاحب وسائل مىنويسد : « از كتاب بصائر الدرجات صفار ، دو نسخه داريم يكى كوچك و ديگرى بزرگ » . « 2 » و علامه تهرانى مىنويسد : من از كتاب بصائر الدرجات ، چند نسخهء خطى رؤيت كرده‌ام كه با نسخهء چاپى برابر است و چند نسخهء ديگر هم ديده‌ام كه از حيث اجزاء كتاب و ابواب و ترتيب آن ، با نسخهء چاپى برابر نيست . « 3 » آيا نسخه‌اى كه تا اين حد متن آن اختلاف دارد ، و از روز اول ، مورد طعن و بى مهرى قرار گرفته و سال‌ها محدثان شيعه از روايت و انتشار آن خوددارى كرده‌اند مىتواند متواتر باشد ؟ اگر بخواهم به ترتيب مصادر بحار الأنوار مجلسى را يك يك مورد بحث و كنكاش قرار بدهم ، مثنوى هفتاد من كاغذ شود . فقط تذكر مىدهم كه مرحوم مجلسى در

--> ( 1 ) . ر . ك : معرفة الحديث ، ص 252 - 254 . ( 2 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 1 ، ص 5 . ( 3 ) . ذريعه ، ج 3 ، ص 140 .